سلیس

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

گفت وگوی حمیده وطنی با استاد عبدالرضا چاریی

فرستادن به ایمیل چاپ

همواره به سنت خوشنویسی پای بند هستم

حميده وطني

عبدالرضا چاريي هنرمند و مدرس دانشكده هنر دانشگاه شاهد 30 بهمن سال 1335 در خرمشهر متولد شد، تحصيلات ابتدايي خود را در دبستان پانزده بهمن همين شهر گذراند، در اين دوران از زندگي اش بود كه با درگذشت پدر مجبور به كار در يك آتليه هنري نزد مرحوم استاد سيد علي عالم شاه، هنرمند دزفولي و از شاگردان ممتاز حسين بهزاد، شد، خيلي زود، در سن 10 سالگي كارهايي مانند مهرسازي، گراورسازي، نئون پلاستيك و پارچه نويسي را از ايشان كه جاي پدر را براي وي پر كرده بود، آموخت و تا پايان دوره دبيرستان، در سال 56 به كار خود در اين آتليه ادامه داد. در سال 62 پس از انقلاب فرهنگي وارد دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران شده و جزء نخستين گروه از دانشجويان رشته گرافيك مستقل ايران شد، ايشان نزد استاداني چون مرحوم مرتضي مميز، سيد محمد احصايي، هادي شفائيه، روئين پاكباز، سيد جلال شباهنگي، آيدين آغداشلو، صادق بريراني، ايراهيم حقيقي و استاد گنجينه طراحي گرافيك را فرا گرفت.وي با اتمام دوره تحصيلي خود در سال 67، نخستين فارغ التحصيل رشته گرافيك مستقل در ايران مي باشد. ايشان خط نستعليق را نزد استاد مرحوم عبدالله فرادي در انجمن خوشنويسان ايران و خط ثلث و محقق را از استاد سيد محمد احصايي آموخت. پس از آشنايي كامل با سنت خوشنويسي و مشق نظري از روي آثار قدما، علاقه وافري به نقاشيخط پيدا كرده و آثار متعدد و متنوعي در اين زمينه ارائه نمود.

 

· سابقه نقاشي – خط (نقاشيخط) به چه دوره اي برمي گردد؟

به يك قول دوره صفويه البته نمونه بارز آن به دوره قاجاريه و با نقاشيخط "اسماعيل جلاير" گام هاي نخست نقاشيخط در ايران رقم خورده است.

· هنرمندان معاصر در اين زمينه چه كساني هستند؟

از پيشگامان نقاشيخط در ايران مي توان از استادان پيشكسوتي چون مرحوم رضا مافي، پيل آرام، حسين زنده رودي و متخر ايشان جليل رسولي، نصرالله افجه اي و محمد احصايي را مي توان نام برد.

· چه كساني نقاشيخط را با شيوه هاي سنتي توامان نوشته اند؟

مرحوم رضا مافي، جليل رسولي و سيد محمد احصايي استاداني كه با رعايت قواعد خوشنويسي سنتي نقاشيخط را رقم زده اند، مرحوم مافي در دو خط شكسته نستعليق و نستعليق ، جليل رسولي و محمد احصايي با خطوط ثلث و نستعليق و شكسته، گام هاي موثري در نقاشيخط برداشته اند و همچنين آقاي افجه اي در زمينه هاي مختلف خوشنويسي سنتي فعاليت هاي در اين زمينه داشته اند. در واقع مي توان گفت كه جليل رسولي در نقاشيخط ايران بسيار پركار و فعال هستند و در اين خصوص نخستين هنرمندي است كه آثار نقاشيخط خود را به صورت كتاب به چاپ رسانده است، اخيرا هم آقاي افجه اي آثار خود را به چاپ رسانده اند، از محمد احصايي هم آثار زيادي در دست است اما تا كنون كتاب مدوني از آثار ايشان به چاپ نرسيده است.

· وجه تسميه واژه خطاشي در واقع تركيب دو كلمه خط و نقاشي است؟

قدما نقاشيخط را به دو روش خط-نقاشي و نقاشيخط مي خواندند كه البته نقاشيخط بيشتر مصطلح شده است، در سال هاي اخير واژه خطاشي هم كه عبارت خط را با جلوه گري خاص نشان مي دهد به عنوان اثري كه خط را به صورت نقاشي نشان مي دهد، استفاده شده است. با تركيب خط و شي كه از آخر نقاشي گرفته شده يك لوگومونو جديد ساخته شده تحت عنوان "خطاشي" واژه اي كه خط سير يك فرهنگ را به ما نشان مي دهد، مثل نستعليق كه از تركيب خط نسخ و تعليق به وجود آمده است.

· كدام وجه غالب است خط يا نقاشي؟

اينكه غالب با نقاشي يا با خط است از بديهي هاي شيوه نقاشيخط اين است كه منظور ايجاد تصوير در اثر نيست بلكه خط با جلوه ديگري نمايش داده مي شود.

· منظورتان اين است كه اصالت با خط است؟

بله اصالت در نقاشيخط با خط است اما اينكه كدام غالب است بستگي به هنرمند دارد مثلا آقاي احصايي ابتدا قلم خوشنويسي را به دست مي گيرند و با تكيب حروف در صفحه، يك نقاشيخط به وجود مي آورند و يا مثلا در كار آقاي افجه اي و آقاي رسولي اولين چيزي كه ديده مي شود غالب خط است به طوري كه حتي گاهي بيننده درگير اين مي شود تا كشف كند چه چيزي در يك اثر نوشته شده است يعني در نهايت مي بينيم كه خط غلبه دارد، اما مثلا در آثار آقاي بريراني شما اول خط را نمي بينيد و نقاشي بر خط غلبه دارد و ايشان بيشتر درگير تكنيك هاي طراحي و نقاشي هستند.

· شيوه كار شما چيست؟

خب با توجه به اينكه من با اسلوب خط آشنا هستم و ضعف و قدرت خط را مي شناسم همواره به سنت خوشنويسي پاي بند هستم، قانونمندي خوشنويسي را فداي رنگ و جلوه هاي ظاهري آن نخواهم كردتكنيك يكي از شاخصه هاي اصلي كار من است و بيش ترين تلاش را خواهم كرد كه تكنيك در خدمت نقاشيخط باشد، در نقاشيخط من از قلم ني و مركب استفاده نمي كنم و با دو مداد مثل ژاپني ها كه با دو چوب غذا مي خورند، شروع به نوشتن مي كنم جايي كه مي خواهم دانگ قلم زياد باشد دستم را باز مي كنم زبان قلم افزايش پيدا كرده و درشتي قلم را به دست مي آورم و جايي كه بخواهم دانگ قلم ريز باشد دستم را تنگ مي كنم، البته شايد خيلي ها با اين شيوه كار كرده باشند، چيزي كه اهميت دارد غالب خطي است كه شما خلق مي كنيد، اگر تركيباتي كه در خوشنويسي وجود دارد رعايت شود قطعا اثري موزون و زيبا ارائه خواهد شد.

· هنر خطاشي بين مردم خصوصا جوانان در حال حاضر چه جايگاهي دارد؟

حقيقت اين است كه امروزه واژه هاي نوين به سرعت جايگزين واژه هاي سنتي شده و همين باعث شده نه تنها سنت به فراموشي سپرده شود بلكه اصل را از ريشه بكند، به طور مثال واژه "تايپوگرافي" كه اساسا يك واژه فرنگي است جايگزين تمام جلوه هاي زيباي خط و نقاشيخط شده است و شكست سنت ها، وارونه جلوه دادن معاني و شكست قواعد و قانون كلي خط را دچار سردرگمي نموده و از اساس واژگون كرده است، جايگاه خط - نقاشی امروز متاسفانه کمرنگ شده تکنولوژی جديد به اين هنر ضربه زده است، امروزه يك دانشجو وهنرمند، نیازی ندارد تراشیدن قلم را ياد بگيرد تكنولوژي اين كار را مي كند، نيازي نيست بداند کاغذ چیست، مرکب چیست و براي اينها زمان بگذارد و با مشقت، مشق کند، چه مشق نظری چه مشق عملی، اینها دیگر وجود ندارد تكنولوژي فونت درست کرده، حتي ترکیبات آن را چینش کرده ، يك هنرمند نيازي نمي بيند تا شناخت كامل از آن ها داشته باشد خب طبيعتا اين ها به كيفيت كار لطمه مي زند. تكنولوژي طوري سينه سپر كرده است كه اين هنر در حال موزه اي شدن است شايد اگر تكنولوژي به مدد سنت مي آمد و حافظ دستاوردهاي سنتي مي شد حيثيت اصلي آن از بين نمي رفت و جايگاه اصيل خوشنويسي حفظ مي شد.


استاد عبدالرضا چارئي در یک نگاه:

تاریخ و محل تولد : خرمشهر 30/11/1335

 

تحصيلات

کارشناسی: ارتباط تصويري (گرافیک )، 1367، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

کارشناسی ارشد: ارتباط تصويري (گرافیک ) ، 1379، دانشگاه تربيت مدرس

كتاب هاي تاليف يا ترجمه شده

مقدمه ای بر کتاب " مسکا ت" انتشارات مارلیک/1387

فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی و هنرهای وابسته /انتشارات مارلیک/بخش پدیده های نوین خوشنویسی وطراحی حروف/1388/ روزنه

طرح عملی جامع در طراحی گرافیک در دست چاپ / انتشارات پرچین

تایپو گرافی از منظر معنا در دست چاپ / انتشارات یساولی

نماد ونشاد در طراحی گرافیک / انتشارات مارلیک در دست چاپ

سوابق هنری / نمایشگاه ها و جشنواره ها

نمایشگاه انفرادی نقاشی – خط /1355 اهواز

نمایشگاه انفرادی خط برجسته /1358 خرمشهر

نمایشگاه انفرادی خوشنویسی 1364 دانشکده هنرهای زیبا /تهران

نمایشگاه گروهی طراحان گرافیک ایران 1366/موزه هنرهای معاصر/تهران

نمایشگاه ششمین دوسالانه طراحان گرافیک ایرا ن1378

نمایشگاه گروهی آثار هنری استادان دانشکده هنر شاهد سال 1380/ نگارستان شاهد

نمایشگاه خوشنویسی جهان اسلام/فرهنگستان هنر 1380

نمایشگاه گروهی آثار هنری استادان دانشکده فنی دکتر شریعتی1381/تهران

نمایشگاه نقاشیخط /عبدالرضا چارئی وبهنام چارئی/دانشکده فنی دکتر شریعتی/1382 تهران

نمایشگاه نقاشیخط /عبدالرضا چارئی و بهنام چارئی نگارستان شاهد /1382 تهران

نمایشگاه انفرادی خوشنویسی نوین /نگارستان شاهد 1383 تهران

نمایشگاه انفرادی خوشنویسی نوین /دانشکده فنی دکتر شریعتی 1383

نمایشگاه گروهی نقاشیخط / فرهنگسرای بهمن اردیبهشت 1383

نمایشگاه دوسالانه پوستر جهان اسلام /1383 فرهنگستان هنر تهران

نمایشگاه استادان ( قلیچ خانی/کوئیکی/چارئی) دانشکده فنی دکتر شریعتی 1383

نمایشگاه گروهی آثار هنرهای تجسمی /فرهنگسرای بهمن /اردیبهشت 1384

نمایشگاه هنر عاشورا /موسسه فرهنگی صبا /1384

نمایشگاه آثار هنرمندان ایران وبنگلادش/ بنگلادش/1384

جشنواره قرآن /وزارت فرهنگ وارشاد /موزه قرآن/1384

نمایشگاه انفرادی خوشنویسی نوین /نگارستان شاهد 1387 تهران

نمایشگاه گروهی خوشنویسی نوین در نمایشگاه قرآن /مصلی 1389 تهران

نمایشگاه گروهی طراحی پوستر ویژه ماه مبارک رمضان /سازمان زیبا سازی شهر تهران تابستان 1389

جوایز دریافتی

نفر اول طراحی نشانه در ایران 1376 /دریافت تندیس و لوح افتخار

پژوهشگر نمونه ( رتبه سوم) دانشگاه شاهد 1387 دریافت مبلغ ریالی و لوح افتخار

استاد نمونه دانشکده هنر شاهد 1389 دریافت سکه طلا (دو بها رکامل ) و لوح افتخار


نمونه ای از آثار استاد چاریی