چگونه از شر خاطرات بد رها شویم!

17 مرداد 1398

فراموش کردن را یاد بگیریم

سلیس: اگر سال سختی را پشت سر گذاشته‎اید، بد نیست این مطلب را بخوانید. به شما خواهیم گفت چطور می‎توانید تا حدی روزهای بدتان را فراموش کنید.

از آن دسته افراد هستید که می‎دانید کدام کشور قهرمان جام جهانی ۱۹۳۸ شده اما یادتان نمی‎آید ماشین‎‏تان را کجا پارک کرده‎اید؟ این موضوعی است که گروهی از دانشمندان روی آن تأکید دارند؛ این‎که برای داشتن حافظه‎ای قوی‏تر لازم نیست هر اطلاعاتی را به ذهن بسپاریم. به عقیده آن‎ها راه رسیدن به این هدف فراموشی گزینشی است. دانشمندان می‎گویند فراموش کردن فواید شگفت‎انگیزی دارد.

اگر حافظه بشر یک حد مشخص داشته باشد، ما حتی به این حد نزدیک هم نشده‏ایم. روانشناسان و دانشمندان مغز و اعصاب بر سر این موضوع به توافق رسیده‏اند که هرچند برای میزان یادآوری ما حد مشخصی وجود دارد، اما خطر تمام شدن حجم حافظه در طول زندگی ما را تهدید نمی‎کند.

ممکن است این سؤال برایتان پیش بیاید: «این‌که عالی است، اما چرا خیلی‎ چیزها را فراموش می‏‌کنم؟» جواب سؤال شاید این باشد که شما به‌اندازه‌ای که باید فراموش نمی‏کنید. هر چه کمتر، بهتر. بیایید از اول شروع کنیم.

یادآوری سه مرحله اصلی دارد: جذب، ذخیره و به خاطر آوردن. (این‎ واژه‎ها علمی نیستند) رابرت ای بیورک، استاد روان‎شناسی در دانشگاه کالیفرنیا می‏گوید: «وقتی مردم از حافظه‎شان شکایت می‏کنند، فکر می‎کنند مشکل‌شان این است که به‌اندازه کافی اطلاعات در ذهن خود نگه نمی‏‌دارند؛ اما حداقل بخشی از این مشکل به این مربوط می‌شود که آن‎ها به‌اندازه کافی و به شکل کارآمد فراموش نمی‏‌کنند»؛ نظریه‏‌ای که روزبه‌روز در میان محققان محبوبیت بیشتری پیدا می‏‌کند. درست مثل این است که در یک اتاق شلوغ و به‌هم‌ریخته، فقط به دنبال پیدا کردن چیزهایی باشید که به آن‎ها نیاز دارید.

دانشمندان می‎گویند فراموش کردن فواید شگفت‎انگیزی دارد.

ذهن خود را مرتب کنید!

هر چه اطلاعات بیشتری به ذهن بسپاریم، احتمال تداخل خاطراتمان هم بیشتر می‏شود. به نظر می‎رسد اطلاعات قدیمی و بی‎ربط، تلاش ما برای به‌کارگیری خاطرات خوب را با مشکل روبرو می‎کنند، فرایندی که در تصمیم‎گیری‎ها نقشی حیاتی دارد. بلیک ریچاردز و پل فرانکلند از دانشگاه تورنتو معتقدند فراموشی، فقط ناتوانی در یادآوری نیست و درواقع یک مکانیزم درونی و ذاتی است. به گفته آن‎ها هدف اصلی حافظه کمک به تصمیم‎گیری هوشمندانه از طریق نگه‌داشتن خاطرات مهم و رها کردن اطلاعات غیرضروری است.

فراموش کردن را یاد بگیریم

احتمالاً می‏گویید: «همه این‎ها خیلی خوب است اما چطور فراموش کنم؟» برای این کار، به این توصیه‎ها توجه کنید:

  1. دست از مرور خاطرات خود بردارید

توانایی ما برای یادآوری یک خاطره مشخص به مسیری در دل یک جنگل شباهت دارد؛ هر چه بیشتر در آن مسیر جلو می‎روید، بیشتر نظرتان را جلب می‏کند. این اتفاق ارتباط فیزیکی میان نورون‎ها در مغز را قوی‎تر می‏کند و باعث می‏‌شود ذهن تصور کند خاطره‎ای که دنبالش هستیم، مهم است.

هر چه اطلاعات بیشتری به ذهن بسپاریم، احتمال تداخل خاطراتمان هم بیشتر می‏شود.
  1. تمرین، تمرین و تمرین

حافظه را می‎شود تمرین و آموزش داد. مایکل اندرسون، استاد دانشگاه کمبریج سال ۲۰۰۱ در تحقیق خود ثابت کرد سرکوب یک سری اطلاعات مشخص به شکل فعالانه می‏تواند به مهار خاطرات ناخواسته کمک کند. اگر فروید الآن زنده بود احتمالاً می‏گفت این خاطرات سرکوب‌شده دوباره به سراغت خواهند آمد اما آقای اندرسون معتقد است این بهترین روش برای سروسامان دادن به احساسات و افکارمان دست‌کم برای مدتی کوتاه است.

  1. ورزش قلبی- عروقی

بلیک ریچارد روی موش‎ها مطالعه کرده، بنابراین نمی‎تواند در مورد انسان‎ها تضمینی بدهد؛ اما او در طول آزمایش‎های خود روی این حیوانات به این نتیجه رسیده که میان فراموشی و افزایش تولید نرون‎ها در هیپوکامپ (مرکز یادگیری در مغز) رابطه وجود دارد. ارتباطات میان نورن‌ها در مغز ما به شکل مداوم در حال تغییر است. سلول‌های مغزی می‎توانند ضعیف شوند یا به‌طور کل از بین بروند. با به وجود آمدن نورون‎های تازه اما مدارهای مغزی در هیپوکامپ دوباره شکل می‎گیرند و جایگزین خاطرات کنونی‎مان می‎شوند.

همه این‎ها خیلی خوب است اما چطور فراموش کنم؟

یکی از مطمئن‎ترین راه‎ها برای افزایش تولید سلول‎های عصبی در مغز - دست‌کم در موش‎ها- انجام ورزش‎های قلبی -عروقی است. مهارت در فراموش کردن، به‌اندازه به یادآوردن برای انسان ضروری است. خلاص شدن از خاطرات ناخواسته و احساسات مربوط به آن‌ها کار سختی است، اما تمرین اوضاع را برایمان بهتر می‏‌کند. پس‌دست به کار شوید و این توصیه‎ها را به کار ببندید.